Από τους Fernando Soler και Eric van Heugten, Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (North Carolina State University)

Η συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης (Hb) στη χοιρομητέρα ενδέχεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην απόδοση κατά τον τοκετό.

Οι σύγχρονες χοιρομητέρες παράγουν ολοένα και μεγαλύτερες γέννες, γεγονός που επιβάλλει αυξημένες μεταβολικές απαιτήσεις στον οργανισμό τους κατά το τελευταίο στάδιο της κυοφορίας και τον τοκετό. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η επαρκής συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης είναι σημαντική, καθώς επιτρέπει στο αίμα να μεταφέρει οξυγόνο τόσο στη χοιρομητέρα όσο και στα αναπτυσσόμενα χοιρίδια. Τα μειωμένα επίπεδα αιμοσφαιρίνης —κατάσταση που συνήθως αποκαλείται αναιμία— μπορούν να επηρεάσουν την υγεία της χοιρομητέρας και ενδεχομένως να υπονομεύσουν την απόδοσή της κατά τον τοκετό. Αν και η αναιμία στους χοίρους συνδέεται συχνά με την έλλειψη σιδήρου, στην εμφάνισή της μπορούν να συμβάλουν και άλλοι παράγοντες.

Η αναιμία μπορεί να ταξινομηθεί με βάση το μέγεθος και την περιεκτικότητα των ερυθρών αιμοσφαιρίων σε αιμοσφαιρίνη (Εικόνα 1).



Η αναιμία λόγω έλλειψης σιδήρου χαρακτηρίζεται τυπικά από μικρότερα ερυθρά αιμοσφαίρια με μειωμένη συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης και είναι γνωστή ως μικροκυτταρική, υποχρωμική αναιμία. Αντιθέτως, η νορμοκυτταρική, νορμοχρωμική αναιμία εμφανίζεται όταν τα ερυθρά αιμοσφαίρια διατηρούν το φυσιολογικό τους μέγεθος και τη φυσιολογική συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης, αλλά η συνολική ποσότητα αιμοσφαιρίνης στο αίμα είναι μειωμένη. Αυτός ο τύπος μπορεί να σχετίζεται με φλεγμονή ή άλλες φυσιολογικές καταστάσεις. Η μακροκυτταρική αναιμία, η οποία χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερα ερυθρά αιμοσφαίρια, μπορεί να εμφανιστεί σε περιπτώσεις έλλειψης βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος. Ωστόσο, τα συγκεκριμένα αιματολογικά χαρακτηριστικά από μόνα τους δεν αρκούν για τον προσδιορισμό της ακριβούς αιτίας της αναιμίας.

Για την καλύτερη κατανόηση της αναιμίας στις χοιρομητέρες, διεξαγάγαμε μια μελέτη παρατήρησης στη Μονάδα Εκπαίδευσης Χοιροτροφίας του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας (North Carolina State University), κατά την οποία αξιολογήθηκαν 88 χοιρομητέρες κατά την έναρξη του τοκετού. Καθ' όλη τη διάρκεια της μελέτης, οι χοιρομητέρες ακολούθησαν το σύνηθες σιτηρέσιό τους και τις καθιερωμένες πρακτικές διαχείρισης, χωρίς διατροφικές τροποποιήσεις ή πειραματικές παρεμβάσεις. Αυτό μας επέτρεψε να αξιολογήσουμε την αναιμία και τη σχέση της με την αναπαραγωγική απόδοση κατά τον τοκετό, υπό κανονικές συνθήκες παραγωγής. Η αιμοσφαιρίνη μετρήθηκε με τη χρήση φορητού αναλυτή, ενώ οι χοιρομητέρες με συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης (Hb) κάτω από 10 g/dL ταξινομήθηκαν ως αναιμικές. Επιπλέον, ελήφθησαν δείγματα αίματος για πλήρη αιματολογική εξέταση, προκειμένου να αξιολογηθούν τα χαρακτηριστικά των ερυθρών αιμοσφαιρίων και η σχέση τους με την απόδοση κατά τον τοκετό.

Οι αναιμικές χοιρομητέρες παρουσίασαν χαμηλότερο αριθμό ερυθρών αιμοσφαιρίων και χαμηλότερο αιματοκρίτη σε σύγκριση με τις μη αναιμικές (Εικόνα 2).



Είναι αξιοσημείωτο ότι το μέσο μέγεθος των ερυθρών αιμοσφαιρίων ήταν ελαφρώς μεγαλύτερο στις αναιμικές χοιρομητέρες· ωστόσο, και για τις 23 αναιμικές χοιρομητέρες για τις οποίες υπήρχαν αποτελέσματα αιματολογικής εξέτασης, οι τιμές παρέμειναν εντός του γενικού φυσιολογικού εύρους που αναφέρεται για τους χοίρους (50–68 fL, Εικόνα 3).



Σε καμία περίπτωση δεν παρατηρήθηκαν ερυθρά αιμοσφαίρια μικρότερου μεγέθους —χαρακτηριστικό που συνήθως συνδέεται με προχωρημένη έλλειψη σιδήρου—, ενώ η συγκέντρωση της αιμοσφαιρίνης εντός των ερυθρών αιμοσφαιρίων δεν ήταν μειωμένη. Ο αριθμός των νεοπαραγόμενων ερυθρών αιμοσφαιρίων ήταν επίσης παρόμοιος μεταξύ των δύο ομάδων.

Αυτά τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η αναιμία σε αυτόν τον πληθυσμό χοιρομητέρων μπορεί να μην εξηγείται μόνο από την έλλειψη σιδήρου. Η αναιμία που σχετίζεται με τη φλεγμονή είναι μια πιθανή εξήγηση, επειδή εμφανίζεται συνήθως όταν τα ερυθρά αιμοσφαίρια διατηρούν το φυσιολογικό τους μέγεθος και τη συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης, αλλά η παραγωγή τους μπορεί να μειωθεί. Κατά τη διάρκεια της φλεγμονής, ο σίδηρος μπορεί επίσης να γίνει λιγότερο διαθέσιμος για την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, ακόμη και όταν ο σίδηρος αποθηκεύεται στο σώμα. Ωστόσο, άλλοι παράγοντες μπορεί να παράγουν παρόμοια χαρακτηριστικά αίματος και απαιτούνται πρόσθετες μετρήσεις των αποθεμάτων σιδήρου και της φλεγμονής για να προσδιοριστεί η πραγματική αιτία.

Οι συγκεντρώσεις αιμοσφαιρίνης συσχετίστηκαν επίσης με το μέγεθος της γέννας. Οι χοιρομητέρες που παράγουν περισσότερα χοιρίδια, ιδιαίτερα εκείνες με περισσότερα χοιρίδια που γεννήθηκαν ζωντανά, έτειναν να έχουν χαμηλότερες συγκεντρώσεις Hb. Αυτό το εύρημα είναι σημαντικό λαμβάνοντας υπόψη την αυξανόμενη παραγωγικότητα των σύγχρονων χοιρομητέρων, καθώς οι μεγαλύτερες γέννες μπορεί να αυξήσουν τη ζήτηση για οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά κατά τη διάρκεια της κύησης.

Οι χοιρομητέρες με χαμηλότερα επίπεδα αιμοσφαιρίνης (Hb) εμφάνισαν επίσης, κατά κανόνα, μεγαλύτερη ανάγκη για βοήθεια κατά τον τοκετό. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι η μειωμένη παροχή οξυγόνου στους μυς της μήτρας ενδέχεται να επηρεάσει τις συσπάσεις και να αυξήσει την κόπωση της χοιρομητέρας. Αντίστοιχα, οι McClellan κ.ά. (2024) ανέφεραν ότι, στις αναιμικές χοιρομητέρες, η διάρκεια του τοκετού ήταν περίπου διπλάσια σε σχέση με τις μη αναιμικές. Αν και στη δική μας μελέτη δεν παρατηρήθηκε ανάλογη συσχέτιση όσον αφορά τη διάρκεια του τοκετού, τα ευρήματά μας υποδεικνύουν ότι η συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης στη μητέρα ενδέχεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην έκβαση του τοκετού, ιδίως στις σύγχρονες χοιρομητέρες που χαρακτηρίζονται από μεγάλα μεγέθη τοκετοομάδας.

Συμπερασματικά, τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι η αναιμία στις χοιρομητέρες μπορεί να οφείλεται και σε παράγοντες πέραν της έλλειψης σιδήρου. Τα αιματολογικά χαρακτηριστικά που καταγράφηκαν στην παρούσα μελέτη συνάδουν με αναιμία που σχετίζεται με φλεγμονή ή άλλες φυσιολογικές μεταβολές, αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για τον προσδιορισμό της υποκείμενης αιτίας. Μελλοντικές μελέτες θα πρέπει να αξιολογήσουν τα αποθέματα σιδήρου, την κατάσταση των βιταμινών και τους δείκτες φλεγμονής, προκειμένου να κατανοηθούν καλύτερα τα αίτια της αναιμίας στις σημερινές, εξαιρετικά πολυτόκες χοιρομητέρες, καθώς και να εντοπιστούν αποτελεσματικές στρατηγικές διατροφής και διαχείρισης που θα βελτιώσουν την υγεία των ζώων και την έκβαση του τοκετού.