Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι η μικροβιακή χλωρίδα της μητέρας μπορεί να τροποποιηθεί μέσω διατροφικών στρατηγικών, προάγοντας μια πιο ευεργετική κάθετη μεταφορά και μια πιο εύρωστη μικροβιακή χλωρίδα στα νεογνά.

Από τη στιγμή που γίνεται κατανοητό ότι η μικροβιακή αποτύπωση από τη μητέρα μπορεί να επηρεάσει την υγεία και την απόδοση των χοιριδίων από τις πρώτες κιόλας ώρες της ζωής τους (βλ. «Η χοιρομητέρα διαμορφώνει το μέλλον του χοιριδίου, μέρος 1ο»), το επόμενο ερώτημα είναι πώς μπορούμε να παρέμβουμε σε αυτή τη διαδικασία. Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί διάφορες διατροφικές στρατηγικές που μπορούν να τροποποιήσουν τη μικροβιακή χλωρίδα της χοιρομητέρας και, κατά συνέπεια, να επηρεάσουν το μικροβιακό αποικισμό και τον ανοσολογικό προγραμματισμό των απογόνων της. Αν και η έρευνα συνεχίζει να εξελίσσεται, τα διαθέσιμα στοιχεία μας επιτρέπουν ήδη να εντοπίσουμε αρκετά εργαλεία με τη δυνατότητα να προάγουν μια πιο ευεργετική αποτύπωση και να βελτιώσουν τόσο την ευρωστία όσο και την παραγωγικότητα των χοιριδίων.

Ποια εργαλεία διαθέτουμε για τη ρύθμιση της αποτύπωσης;
Υπάρχουν όλο και περισσότερες στρατηγικές για τη ρύθμιση της αποτύπωσης.

Προβιοτικά

Πρόκειται πιθανότατα για το πιο καλά μελετημένο μέσο. Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι η χορήγηση συμπληρωμάτων με στελέχη Bacillus, Lactobacillus ή ζωντανής μαγιάς στη χοιρομητέρα τροποποιεί τη σύνθεση της μικροβιακής χλωρίδας τόσο της ίδιας όσο και των νεογνών.

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες μελέτες έδειξε ότι η χορήγηση Saccharomyces cerevisiae boulardii κατά τη διάρκεια της γαλουχίας βελτίωσε την ανάπτυξη των χοιριδίων και μείωσε την πνευμονική φλεγμονώδη απόκριση μετά τον εμβολιασμό κατά του Actinobacillus pleuropneumoniae, υποδεικνύοντας μια σαφή επίδραση μητρικής αποτύπωσης που διαμεσολαβείται από τον άξονα εντέρου-πνεύμονα (Bravo de Laguna κ.ά., 2022).

Αντίστοιχα, η παρατεταμένη χορήγηση συμπληρωμάτων με στελέχη Bacillus amyloliquefaciens και Bacillus subtilis προκάλεσε μόνιμες τροποποιήσεις στη μικροβιακή χλωρίδα των χοιρομητέρων και των χοιριδίων τους, με βελτιώσεις στην αναπαραγωγική απόδοση και υψηλή συσχέτιση μεταξύ των δύο μικροβιακών πληθυσμών, ακόμη και μετά τον απογαλακτισμό (Saladrigas-García κ.ά., 2022).

Πρεβιοτικά και συμβιοτικά

Τα πρεβιοτικά δεν παρέχουν βακτήρια, αλλά τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για την προώθηση της ανάπτυξης ωφέλιμων πληθυσμών. Όταν συνδυάζονται με προβιοτικά, σχηματίζουν τα λεγόμενα συμβιοτικά, τα οποία μπορούν να ευνοήσουν μια πιο σταθερή εγκατάσταση των χορηγούμενων βακτηρίων. Επιπλέον, ορισμένοι ολιγοσακχαρίτες που περιέχονται στο πρωτόγαλα δρουν ως φυσικά πρεβιοτικά, προάγοντας την ανάπτυξη βακτηρίων που διενεργούν ζύμωση και περιορίζοντας την ανάπτυξη δυνητικά παθογόνων μικροοργανισμών.

Οργανικά οξέα

Τα οργανικά οξέα αποτελούν ένα ακόμη ιδιαίτερα ενδιαφέρον εργαλείο. Πέρα από την τροποποίηση του pH του εντέρου, ευνοούν ορισμένες ομάδες βακτηρίων που παράγουν λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου, τα οποία είναι απαραίτητα για την ωρίμανση του εντερικού επιθηλίου. Ο συνδυασμός τους με προβιοτικά φαίνεται να έχει συνεργιστική δράση στη σταθερότητα του μικροβιακού οικοσυστήματος.

Όταν μεταβάλλεται η μικροχλωρίδα, μεταβάλλεται και η παραγωγή
Ένα έργο με την ονομασία IMPRINTING υλοποιείται αυτή τη στιγμή από το Πανεπιστήμιο της Μούρθια και τη FARMFAES. Η μικροχλωρίδα των χοιρομητέρων και των χοιριδίων τους έχει χαρακτηριστεί κατά τη γέννηση και σε ηλικία 21 ημερών. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα είναι ότι οι μεταβολές στη μικροχλωρίδα επηρεάζουν όχι μόνο τη βακτηριακή σύσταση, αλλά και τη σχέση μεταξύ της μικροχλωρίδας και των παραμέτρων της παραγωγικής απόδοσης (μη δημοσιευμένα δεδομένα).

Υπό συνθήκες αναφοράς, ορισμένοι δείκτες μικροβιακής ποιότητας παρουσίασαν ιδιαίτερα ισχυρή συσχέτιση με αναπαραγωγικές παραμέτρους, όπως το ποσοστό επιστροφής στον οίστρο ή το ποσοστό αντικατάστασης. Ωστόσο, μετά τη διατροφική παρέμβαση, οι σχέσεις αυτές μεταβλήθηκαν σημαντικά: η οικολογική ποιότητα της μικροχλωρίδας άρχισε να συσχετίζεται κυρίως με παραμέτρους ανάπτυξης, όπως η μέση ημερήσια αύξηση βάρους και το βάρος στο τέλος της περιόδου του σταδίου απογαλακτισμού (nursery), ενώ η συσχέτιση με τις αναπαραγωγικές παραμέτρους μειώθηκε.

Αυτό το εύρημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς υποδεικνύει ότι η τροποποίηση της μικροχλωρίδας δεν είναι απλώς ζήτημα αύξησης ή μείωσης ορισμένων βακτηρίων. Αυτό που έχει πραγματικά σημασία είναι η τροποποίηση της λειτουργίας του εντερικού οικοσυστήματος και του τρόπου με τον οποίο αυτό επηρεάζει τη φυσιολογία του ζώου. Ωστόσο, δεν αναφερόμαστε μόνο σε παραμέτρους παραγωγής...

Η ανασκόπηση των Jiang κ.ά. (2022) συνοψίζει τον ρόλο της μητρικής αποτύπωσης (maternal imprinting) στα χοιρίδια με ενδομήτρια καθυστέρηση της ανάπτυξης (IUGR).

Οι Beaumont κ.ά. απέδειξαν ότι η μεταβολή της αρχικής μικροχλωρίδας αποικισμού τροποποιεί μόνιμα την ομοιόσταση του επιθηλίου και επιφέρει αποτύπωση στα εντερικά βλαστοκύτταρα.
Όπως προαναφέρθηκε, οι Bravo de Laguna κ.ά. (2022) έδειξαν ότι η χορήγηση Saccharomyces cerevisiae boulardii στις χοιρομητέρες μειώνει τη φλεγμονή των πνευμόνων και βελτιώνει την ανάπτυξη των χοιριδίων, και ότι ο κύριος παράγοντας επιρροής ήταν η χορήγηση στις χοιρομητέρες, περισσότερο από τη χορήγηση στα ίδια τα χοιρίδια.

Οι Saladrigas-García κ.ά. παρατήρησαν ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της μικροχλωρίδας των χοιρομητέρων και εκείνης των χοιριδίων τους, ακόμη και μετά τον απογαλακτισμό.
Επομένως, όλες οι ενδείξεις συνηγορούν στο ότι η παρέμβαση στη χοιρομητέρα μας προσφέρει ένα χρονικό πλεονέκτημα αρκετών εβδομάδων σε σύγκριση με την άμεση παρέμβαση στα χοιρίδια (εφόσον οι παρεμβάσεις αυτές υλοποιούνται μέσω της διατροφής τους). Αυτές οι πρώιμες παρεμβάσεις θα καθορίσουν αποφασιστικά την ανάπτυξη των χοιριδίων και, κατά συνέπεια, τη μελλοντική τους υγεία και παραγωγικότητα.

Συμπεράσματα
Εδώ και δεκαετίες, η χοιροτροφία εστιάζει στη βελτιστοποίηση της γενετικής, της διατροφής και της διαχείρισης των χοιριδίων. Ωστόσο, τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί τα τελευταία χρόνια δείχνουν ότι ένα σημαντικό μέρος της παραγωγικής απόδοσης καθορίζεται πολύ πριν από τον τοκετό.

Η χοιρομητέρα δεν μεταβιβάζει μόνο γονίδια. Μεταβιβάζει επίσης μικροοργανισμούς, μεταβολίτες, ανοσοσφαιρίνες και ανοσολογικά σήματα που επηρεάζουν την ανάπτυξη του εντέρου, την ωρίμανση του ανοσοποιητικού συστήματος και, πιθανότατα, τη δια βίου παραγωγική αποδοτικότητα του ζώου.

Αυτό το σύνολο διεργασιών συνιστά τη μητρική μικροβιακή αποτύπωση (maternal microbial imprinting), μια έννοια που μετασχηματίζει την αντίληψή μας για τη χοιροτροφία.

Οι διατροφικές παρεμβάσεις που στοχεύουν στη χοιρομητέρα —μέσω προβιοτικών, πρεβιοτικών, συμβιοτικών ή στρατηγικών διαχείρισης— προσφέρουν μια μοναδική ευκαιρία για τον ελεγχόμενο χειρισμό αυτής της διαδικασίας. Τα αποτελέσματα που έχουν προκύψει μέχρι σήμερα δείχνουν ότι είναι δυνατή η βελτίωση της ποιότητας της μικροχλωρίδας του χοιριδίου, η προώθηση ενός πιο σταθερού εντερικού οικοσυστήματος, ακόμη και η τροποποίηση της σχέσης μεταξύ της μικροχλωρίδας και της παραγωγικής απόδοσης.

Ίσως το σημαντικότερο δίδαγμα αυτού του νέου επιστημονικού πεδίου να είναι και το πιο απλό: η μικροχλωρίδα του χοιριδίου δεν ξεκινά από το ίδιο το χοιρίδιο. Ξεκινά από τη χοιρομητέρα. Η κατανόηση αυτής της αρχής σημαίνει μετάβαση από την αντιμετώπιση των ασθενειών αφού αυτές εκδηλωθούν, στον σχεδιασμό πιο εύρωστων ζώων εξαρχής. Αυτή η αλλαγή προσέγγισης θα μπορούσε να αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους μετασχηματισμούς στη χοιροτροφία κατά τα επόμενα χρόνια.